Όποιος δεν έχει δει την ταινία “The Big Short” θα πρέπει να την δει. Εκτός βεβαίως από αυτούς τους πομπώδεις τύπους ανθρώπου που πολλές φορές η περιρρεούσα και ο Λαϊκισμός ακόμη τους αποκαλούν “Το σύστημα” ή “Το βαθύ Κράτος”. Η ταινία αυτή δεν τους συμφέρει, αφού τους αφορά αρνητικά.Το έργο βασισμένο σε αληθινά γεγονότα εξιστορεί την κατάρρευση των αγορών στην Αμερική το 2008, και πως ορισμένοι, πολύ λίγοι άνθρωποι το κατάλαβαν και τόλμησαν να κινηθούν εναντίον της αγοράς αλλά και του συστήματος τότε.
Αυτοί χλευάστηκαν, δέχτηκαν ειρωνικά σχόλια, ονομάστηκαν γραφικοί και τρελοί σε τέτοιο σημείο που πολλές φορές οι ίδιοι αμφισβήτησαν τον ίδιο τους τον εαυτό. Στο τέλος όμως κατάφεραν με την επιμονή τους, μια γλυκόπικρη ίσως νίκη δικαίωσης που έφερε στην παγκόσμια οικονομία, τριγμούς και καταστροφές. Οι μεγαλύτερες απώλειες εκτός από οικονομικές ήσαν και κοινωνικές. Χάθηκαν 5 τρισεκατομμύρια από τα ταμεία συντάξεως, τις επενδύσεις κα τις οικονομίες του κόσμου, 8 εκατομμύρια άνθρωποι έμειναν άνεργοι και 6 εκατομμύρια έχασαν το σπίτι τους. Αυτό μόνο στην Αμερική.
Το μάθημα όμως που βγαίνει έντονο και φαίνεται στο τέλος του έργου είναι ότι την νύμφη την πλήρωσε και πάλι ο απλός κόσμος. Σίγα σίγα τα πράγματα επανήλθαν στην ομαλότητα και οι πομπώδεις, πολιτικοί, τραπεζίτες και επιχειρηματίες ακινήτων συνέχισαν να δίνουν διαλέξεις για το τι πρέπει να γίνει.
Σας θυμίζει μήπως αυτό κάτι; Ναι είμαστε μια μικρογραφία του παγκόσμιου γίγνεσθαι. Αυτό που έγινε στην Αμερική και κορυφώθηκε το 2008 μας βρήκε το 2010-2011 στην Κύπρο και κορυφώθηκε το 2013.
Ο τίτλος που θα μπορούσαμε να δώσουμε είναι το “το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου”, αφού για δεκαετίες χτίζαμε πάνω στην άμμο, στα δανεικά και τον καταναλωτισμό. Όμως οι σοφοί και ο όχλος της ιστορίας μας, γυρίζαν από την άλλη.” Η Κύπρος είναι διαφορετική” πολλοί έλεγαν, όπως μάθαμε να λέμε για όλα, ώσαν να είμαστε το κέντρο της γης. Η πάλι ότι είμαστε συστημικοί και δεν θα γίνει κούρεμα. Περάσαμε νόμους για υποστήριξη της Λαϊκής Τράπεζας και αργότερα όταν κινδυνεύσαμε με κατάρρευσή είπαμε το μεγάλο “ΟΧΙ” σε ένα ενδεχόμενο σχετικά μικρό και ελεγχόμενο γενικό κούρεμα.
Θα σταματήσουμε όμως εδώ, διότι δεν υπάρχει ούτε λόγος παρελθοντολογίας ούτε λόγος αυτομαστιγώματος και στείρας κριτικής. Άλλωστε το άρθρο έχει γραφτεί όχι για μοιρολατρικούς σκοπούς αλλά για να διδάξει κάτι. Μπορούμε τόσο από αυτά που συνέβησαν στο παρελθόν όσο και από αυτά που συμβαίνουν αλλού να μάθουμε πολλά, να γινόμαστε σοφότεροι, να αποφεύγουμε λάθη και να ανεβαίνουμε επίπεδο.
Αυτό δεν το έχουμε δείξει μέχρι τώρα. Ίσως διότι δεν έχουμε τόσο δυνατούς Θεσμούς όπως σε πιο ώριμες πολιτικά χώρες.
Στο βιβλίο “Why Nations Fail” οι συγγραφείς περιγράφουν μια πόλη στα σύνορα ΗΠΑ Μεξικού, την Νογκάλες όπου η μισή πόλη ανήκει στις ΗΠΑ και η άλλη μισή στο Μεξικό. Συγκρίνουν το βιοτικό επίπεδο, το μέσο εισόδημα, την καθαριότητα, τις υπηρεσίες, το έγκλημα όπου στην Αμερικάνικη πλευρά είναι κατά παρασάγκας καλυτέρα τα πράγματα και καταλήγουν ότι ένας από τους κυριότερους λόγους για αυτό είναι να υπάρχουν και να λειτουργούν οι Θεσμοί.
Εμείς πρέπει να επενδύσουμε και να πιστέψουμε περισσότερο στους Θεσμούς. Μόνο τότε θα αρχίσουν όλα να δουλεύουν καλύτερα. Και μόνο τότε θα μειωθεί αισθητά τόσο ό Λαϊκισμός όσο και η συνωμοσιολογία, αλλά και η παραπληροφόρηση.
Σήμερα αυτά θριαμβεύουν και το βλέπουμε καθημερινά. Υπάρχει αμφισβήτηση των πάντων. Της κυβέρνησης, των βουλευτών, των δικαστών, της αστυνομίας, των κρατικών και ημικρατικών υπηρεσιών.
Σίγουρα αυτό δεν γίνεται άνευ λόγου αφού υπάρχει μια σοφία του μέσου ανθρώπου που δεν λανθάνεται και βλέπει ότι τα πράγματα δεν είναι υγιή. Ούτε όμως είναι σωστό να ισοπεδώνονται τα πάντα αφού υπάρχουν ακόμη άνθρωποι σε όλες τις θέσεις και τα αξιώματα και τους οργανισμούς που εργάζονται ανιδιοτελώς και ευσυνείδητα για το κοινό καλό.
Το θέμα είναι και ο μέσος άνθρωπος που αναφέραμε πιο πάνω και που συμμετέχει σε αυτή την Δημοκρατία, να μην συντηρεί το σαθρό και αρρωστημένο γεμάτο εξαρτήσεις σύστημα απλώς για να κάνει πρόσκαιρα την δουλειά του, αλλά να επενδύσει στους Θεσμούς για ένα καλύτερο μέλλον για αυτόν και για τα παιδιά του.
Καταλήγοντας αφού ξεκινήσαμε με την ταινία “The Big Short” είναι καλά να αναφέρουμε και κάτι για την σχέση πελατών/δανειοληπτών με τις τράπεζες.
Αυτό που έγινε το 2013 μας πήρε δεκαετίες πίσω. Ήταν άδικο, πλήγησαν πολλοί άνθρωποι, καταστράφηκαν οικογένειες, νοικοκυριά και όχι μόνο. Κάποιες τράπεζες καταστράφηκαν, έκλεισαν, άλλες συνενώθηκαν, ήρθαν οι εταιρείες εξαγοράς χρεών, άλλαξαν οι νομοθεσίες.
Τις τελευταίες μέρες πέρασαν καινούργιες συμπληρωματικές νομοθεσίες που προστατεύουν πιο πολύ τους δανειολήπτες αφού αυτά τα τελευταία χρόνια υπήρχε ένα γενικό αίσθημα ότι οι τράπεζες και οι εταιρείες εξαγοράς, έκτισαν και πάλι τις αυτοκρατορίες τους πάνω σε αυτούς τους οποίους κατέστρεψαν. Και ότι η σχέση αυτή δεν ήταν υγιής αλλά ετεροβαρής. Αν τελικά οι νομοθεσίες αυτές ή έστω κάποιες από αυτές, επισημοποιηθούν ή όχι, θα φανεί. Αυτό που σίγουρα ισχύει όμως είναι ότι για να διατηρηθεί μια οικονομική σχέση, θα πρέπει και οι δύο πλευρές να την θεωρούν δίκαιη πέρα από το τι υπογράφτηκε ή δεν υπογράφτηκε.
Το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων φαίνεται επιφανειακά να έχει λυθεί αφού οι τράπεζες τα έχουν πουλήσει στα εταιρείες εξαγοράς χρεών. Το πρόβλημα όμως δεν έχει λυθεί αλλά είναι αρκετά μεγάλο και παραμένει σαν κομμάτι της οικονομίας, αφού μεγάλο μέρος των δανείων παραμένουν μη εξυπηρετούμενα.
Η θέση μας είναι απλή. Κάποιες φορές όμως, τα απλά είναι και τα πιο δύσκολα:
Τόσο οι τράπεζες, όσο και οι εταιρείες εξαγοράς χρεών όσο και οι δανειολήπτες θα πρέπει να αναλογιστούν το δικό τους κομμάτι ευθύνης σε αυτή την εύθραυστη σχέση και να ενεργούν όσο πιο δίκαια και ηθικά. Oι δανειολήπτες θα πρέπει να εξοφλήσουν τα χρέη τους και οι πιο πάνω οργανισμοί αλλά και οι λειτουργοί τους, θα πρέπει να βοηθήσουν σε αυτό και όχι να σκέφτονται μόνο τα πρόσκαιρα χρηματικά κίνητρα που θα πάρουν για την όποια ανάκτηση χρεών. Με αυτό τον τρόπο όλοι κερδίζουν και η οικονομία επανακάμπτει.
Τόσο οι τράπεζες, όσο και οι εταιρείες εξαγοράς χρεών όσο και οι δανειολήπτες θα πρέπει να αναλογιστούν το δικό τους κομμάτι ευθύνης σε αυτή την εύθραυστη σχέση και να ενεργούν όσο πιο δίκαια και ηθικά. Oι δανειολήπτες θα πρέπει να εξοφλήσουν τα χρέη τους και οι πιο πάνω οργανισμοί αλλά και οι λειτουργοί τους, θα πρέπει να βοηθήσουν σε αυτό και όχι να σκέφτονται μόνο τα πρόσκαιρα χρηματικά κίνητρα που θα πάρουν για την όποια ανάκτηση χρεών. Με αυτό τον τρόπο όλοι κερδίζουν και η οικονομία επανακάμπτει.
Αν ένας από τους δυο προσπαθήσει να επιβιώσει ή να κερδίσει εις βάρος του άλλου, στο τέλος θα βουλιάξουν και οι δυο.
Οι λύσεις λοιπόν θα πρέπει να έχουν και ηθικό πλαίσιο εκτός από το αυστηρό γράμμα του νόμου και τους κανονισμούς και την τυπολατρία. Για να δώσουμε και ένα παράδειγμα, θεωρούμε ότι ο θεσμός μεν των εγγυήσεων πρέπει να παραμείνει, αλλά των γενικών προσωπικών εγγυήσεων όχι, κυρίως σε δάνεια ιδιοκατοίκησης.
Τελειώνοντας, κανείς μπορεί να αναρωτηθεί, διαβάζοντας ξανά το πιο πάνω άρθρο, αν τελικά έχουμε μάθει από τα διαχρονικά λάθη και πάθη μας. Θυμίζουμε ότι η Κύπρος είναι μία μικρή χώρα, τόσο σε έκταση, όσο και σε πληθυσμό, αλλά και μία «νεαρή» δημοκρατία 66 ετών. Μέσα σε αυτό το σχετικά μικρό χρονικό διάστημα μέχρι σήμερα, έχει μήπως προλάβει να αποκτηθεί από τον κόσμο η απαιτούμενη κουλτούρα για να αλλάξουμε συμπεριφορές και αντιλήψεις? Μπορούμε να πάρουμε άραγε θέση ατομικά και ως κοινωνία για να αντιδρούμε ενεργητικά και απαιτητικά ώστε να διορθώνονται οι στρεβλώσεις από τους Θεσμούς και την Πολιτεία? Ή μήπως χρειαζόμαστε άλλα 60-70 χρόνια διδαγμάτων για να εμπεδώσουμε τα στοιχειώδη? Την απάντηση θα την φέρει ο χρόνος.
“THE REVITA TEAM”
Σημείωση: Τα άρθρα και τα δημοσιεύματα της εταιρείας μας, σκοπό έχουν να παραθέσουν στοιχεία για συγκεκριμένα θέματα καθώς και απόψεις που βασίζονται σε εμπειρία και γνώση που έχει αποκτηθεί. Απώτερος σκοπός μας είναι η επιμόρφωση των αναγνωστών στο σύνολο τους και όχι η παροχή συμβουλών για συγκεκριμένες περιπτώσεις. Για όλα τα προηγούμενα Newsletters της εταιρείας μας, μπορείτε να επισκεφτείτε την σελίδα μας στο Facebook, https://www.facebook.com/revitaconsult.
